از زمان هیتیت ها در آوانوس بوسیله چرخ سفالگری – کوزه گری و ساختن انواع ظروف گلی انجام می‌شده است. این صنایع دستی از قومی به قوم دیگر و از پدر به پسر انتقال داده شده و تا به امروز رسیده است. از کوههای آوانوس و از بستر رودخانة کیزیل ایرماق خاک های نرم و روغنی را جمع‌آوری کردن بعد از الک زدن و مخلوط کردن با آب بحالت گل در می‌آورند و با چرخی که با پا می‌چرخد از روی دستگاه با مهارت خاصی گل را عبور داده و به آب شکل می‌دهند و بدینوسیله ظرف مخصوص بدست می‌آید. ظروف تولید شده در کارگاهها که به آنها (islik) می‌گویند در کوره های مخصوص که سوخت آنها کاه و غیره می باشد از هشتصد درجه تا هزارودویست درجه گرما بخوبی می‌پزند. انواع و اقسام ظروف گلی، ظروف آب، بشقاب، کاسه دم پهن، و ظروف شناخته شده گلی- سفالی تولید می شود .امروزه آوانوس به عنوان صنایع دستی و مرکز خرید و فروش «کاپادوکیا» شناخته می‌شود.

اورگوپ:

این شهر در 20 کیلومتری نوشهیر قرار داشته یکی از مراکز مهم منطقة کاپادوکیاست. این شهر در گوره‌مه در طول تاریخ اسامی چندی بخود گرفته است. در دوران بیزانس Osiana (Assiana) ، Hagios Prokopios ، در دوران سلجوقیان باش حیصار و در زمان عثمانیها قلعة بورگوت و از سالهای اولیه جمهوری نیز نام اورگوپ بخود گرفته است. 

حاجی بکتاش:

این شهر در 45 کیلومتری نوشهیر و در مسیر جاده نوشهیر – کرشهیر قرار دارد. در نتیجه حفاریهائیکه در مرکز شهرستانها انجام گرفت آثار باستانی به دست آمده و متعلق به دوران عصر تونچ قدیم، هیتیت، Hellenistik,Frig و زمان روم در موزة باستانشناسی حاجی بکتاش به نمایش گذاشته شده است. در نزدیکی روستای کارابورنا که فاصلة چندانی با حاجی بکتاش ندارد و در توپا (Topa)‌و سیواسا صخره‌نویسی یادبود کارابورنا متعلق به دوران هیتیت وجود دارد.

حاجی بکتاش ولی و بکتاشیگری:

اسم اصلی او محمدبن موسی است تاریخ تولد و سال مرگی وی بطور قطعی مشخص نیست اما احتمال این است که وی در بین سالهای 1210-1209 میلادی به دنیا آمده در بین سالهای 1271-1270 از دنیا رفته است. با توجه به حکایات و روایات اهل نیشابور بوده است. دوران طفولیت و جوانی را در خراسان گذرانده است. در کانون یا مدرسة استاد احمد یسوی علوم فلسفه، اجتماعی و علوم مثبت فرا گرفته است. حاجی بکتاش در دوران بحران سیاسی و اقتصادی حکومت سلجوقیان و در زمان تجزیه حاکمیت آنان از خراسان به آناتولی آمده، و در این مناطق از روستائی به روستای دیگر ، از شهری به شهر دیگر مدام مسافرتها کرده و سعی نموده است اتحاد ترکها را برقرار و محکم نماید و برای اسلامی شدن و ترک شدن آناتولی زحمت زیادی کشیده است. دو مدرسه ای در شهرستان حاجی بکتاش کنونی که نام قبلی آن سولوجا کاراهویوک بوده تأسیس و به آموزش و تربیت جوانان مشغول شده است. او در این مدت سعی کرده که زبان و فرهنگ ترکی را از تأثیر خارجی محفوظ نگهدارد. حس انسان دوستی و گذشت و خوش بینی او باعث گردید تا در مدت کوتاهی فکر و اندیشة او در میان مردم منتشر و از طرف آنان مورد قبول واقع شود. «نتیجة راهی که مطابق علم پیش نمی‌رود تاریکی است» ، « زنان را به خواندن و نوشتن وادار کنید» اختیار دست و زبان کمر خود را داشته باشید» «تحقیقات و بررسی یک امتحان واضح و روشن است» «هرچه را که جستجو می‌کنی در خود جستجو کن» «فراموش نکنید که حتی دشمنتان نیز یک انسان است.» سخنان کوتاه ذکر شده در بالا فلسفة حاجی بکتاش ولی را بشکل زیبائی نمایان می‌سازد. طرز تفکر او نسبت به دنیا با بیانیه جهانی حقوق بشر مربوط به سال 1948 یک مفهوم مشترک را منعکس می‌سازد.

نوشهیر – تاریخ پارک ملی گوره‌مه

محل: منطقة آناتولی مرکزی، در داخل محدودة مرزهای استان نوشهیر قرار دارد. برای رفتن به این منطقه از سمت غرب و جنوب در مسیر جادة آنکارا- آدانا، مسیر آکسارای به نوشهیر و از سمت شرق و شمال شرق از مسیر قیصریه به اورگوپ می‌توان از راه زمینی به منطقه مزبور رسید.

خصوصیات: پارک ملی در آناتولی مرکزی در منطقة آتشفشانی کوه حسن داغی و کوه ارجیس قرار دارد. منطقه از فلات، جلگه‌ها، و پوشیده از گیاهان کوهستانی، تپه های بلند، و از دره های پوشیده از رسوبات آبرفتی، دره ها و از تپه های بلند فرسایش شده از خاک و دره‌های جدا از هم و هم چنین سطوح صاف تشکیل شده است. مخروطی شکلهای آتشفشانی بزرگ در ارجیس و حسن داغی از شمال قسمتی از دره قیریل ایرماک، و بعضی از قسمتها پوشیده از مادة طبقات الارضی باز است که حاکم بر اراضی مزبور است تشکیل گردیده است. منطقه پوشیده از مواد مذاب یا طبقات الارضی جالب توجه است که محتوی معماری کلیسای بیزانس و از تاریخ هنر دینی دوران مهمی را به نمایش گذاشته است. بخاطر خصوصیات منطقه کسانیکه در این منطقه زندگی کرده‌اند توانسته اند از تاثیرات جنگ و استبداد حکومتهای مرکزی در امان و دور باشند. این منطقه بخاطر داشتن پستی بلندیهای بسیار و دوری از راههای اصلی، برای کسانیکه می‌خواستند خود را مخفی کنند و یا از نظر دینی در انزوا قرار گیرند مکان مناسبی شده است. در این منطقه حیات و زندگی صومعه‌ای اواخر قرن سوم میلادی و آغاز قرن چهارم میلادی شروع شده و به سرعت توسعه پیدا کرده است.

صومعه‌ها، کلیساها، محل‌های غذاخوری، حجره‌های کشیش، انبار، محل تولید شراب بصورت کنده کاری شده و با نقاشیهای دیواری تزیین یافته اند. هم چنین در داخل منطقه مراکز اسکان اورگوپ، آوجیلار، اوچ حیصار، چاووشین، ینی زلوه متناسب با فرهنگ گذشته منطقه گوره‌مه زندگی روستائی و کشاورزی را منعکس ساخته مجموعه مناطق تاریخی و طبیعی را تشکیل میدهد. تشکیل ژئومورفولوژیک بی نظیر گوره‌مه که در بالا شرح داده شد، ساختار منظرة زیبائی شناسی و ساختار تاریخی و نژاد شناسی از عناوین اصلی منابع غنی پارک ملی می‌تواند محسوب شود.

جاهای دیدنی: دریچه های تشکیل شده از مواد طبقات الارضی جالب توجه آتشفشانی، در عین حال معماری کلیسای بیزانس و تاریخ هنر دینی به نمایش گذاشته شده از جاهای دیدنی هستند که در اولویت می‌باشند. هم چنین مراکز اسکان اورگوپ، آوجی لار، اوچ حیصار، چاووشین و ینی زلوه متناسب با فرهنگ گذشتة منطقه گوره مه به علت اینکه زندگی روستائی و کشاورزی را منعکس می‌سازد برای کشاورزان بسیار جالب توجه است.

خدمات و پذیرائی موجود در پارک: متناسب ترین زمان جهت دیدار از پارک ملی بین ماههای 15 مارس الی 15 نوامبر می باشد. در داخل پارک خطوطی برای راه رفتن جهت دیدار از ارزشهای فرهنگی و مناظر طبیعی مشخص شده است. دیدارکنندگان از بسیاری از هتلها و پانسیونها که در داخل پارک و در مکانی نزدیک ساخته شده می‌توانند استفاده نمایند.

.

منبع:http://www.gototurkey.ir

.

مقاله ای دیگر

.

در شش هزار سال پیش ازمیلاد اولین نشانه پیدایش کوره پخت، درصنعت سفال دیده می شود و در سه هزار و پانصد سال پیش از میلاد چرخ سفالگری ساده ای که با دست حرکت می کرد ساخته شد. پیدایش چرخ سفالگری تحوّل بزرگی را در ین صنعت بوجود آورد. از آغاز نیمه سده گـذشته باستان شناسان تعـداد زیادی ظروف سفالی و اشیاء دیگـر در منطقه ای از مشرق ایران تا عراق و از قـفـقاز با دره سند را از زیر خاک بـیـرون آوردند. سفالهـای پـیش از تاریخ که در این مـنطقه وسیع یافت شده در شیوه و سبک ساختـن تـقـریـبا با مخـتصر تـغـیـیر یکـنواخت و در سطح فـنی بطرز اعـجاب انگـیزی پـیـشرفـته است. نخستین نمونه های آن از شوش در ایلام که اولین سکونت گـاه ایرانیان در پای فلات ایران بود بـدست آمد. سـفالهـای شوش نه تـنهـا مربوط به خود شوش است بلکه سفالینه هـایی که از تـپه موسیان در 160 کیلومتری شوش و از سومر و تـل حلف در عراق و از شمال غربی هـندوستان و بلوچستان، یا از فلات ایران در تـپه گـیان و تـپه حصار و تورنگ تـپه و سیلک، یا در قسمت شرق تا آنائـو که امروز در تـرکستان روسیه است جزو طبقه سفالهای شوش نامیده می شود. سفالهـایی که بـنام شوش اول معـروف است مـتعـلق به زمانی است که از 3500 تا در حدود 2500 پـیش از میلاد مسیح می باشد. در اینجا باید متـذکـر شد که مردمانی با تـمدن نوسنگـی نیز در ایالت کانسوی چـین پـیدا شدند و ظروف سفالی آنهـا ویـژگـیهـایی هـمانـند ظروف سفالی شوش از لحاظ روش و فن تولید دارد.


حجم سازی

اوج تمدن سفال در ایران در دوران اسلامی به دوران سلجوقیان و صفویان برمی گردد. ما دراین دوران ازرنگ های زرین فام استفاده می شد كه دردوران معاصر بندرت از آن استفاده می شود. گل سفال، از خاک طبیعی رس ساخته می شود و باید کاملاً تصفیه شود. برای كارسفال باید ازخاك رس شناخت كافی داشت. اساتید گذشته سفال از طریق لمس خاک به کیفیت آن پی می برده اند. در این زمینه عطار می فرماید:

در این صحرا روان شو، جستجو کن                        زهر خاکی کمی بردار و بو کن

زهر خاکی که بوی عشق برخاست                          یقین دار تربت لیلی همانجاست

نکاتی در مورد تاریخچه و موارد استفاده سفال

صنعت سفالگری ایران به دلایل گوناگون اقتصادی ،فرهنگی و اجتماعی، از گذشته های دور مورد توجه قرار گرفته است و در هر دوره تحول و توسعه یافته است. اختراع چرخ سفالگری در هزاره پنجم قبل از میلاد باعث رونق صنعت سفالگری شد و آن را در بخشهای وسیعی از ایران، از شوش در غرب تا استخر و سیران در جنوب و نیشابور و جرجان در شمال گسترش داد.

امروزه سفالگری و صنایع وابسته به آن تقریباً در تمام نقاط کشورمان رواج دارد و با توسعه روند صادرات صنایع دستی بر تعداد سفالگران و کارگاههای سفالگری افزوده شده است. مواد اولیه ارزان، ساخت چرخهای سفالگری کوچک و بزرگ خانگی، تنوع طرح و سهولت یادگیری این هنردستی موجب شده است، سفالگری نه تنها به عنوان یک رشته هنری بلکه بعنوان یک شغل و پیشه درآید. در حال حاضر سفالگری توانسته است توجه مردم، بخصوص جوانان را به خود جلب کند.باتوجه به پیشینه صنعت سفال میتوان از یک سو سهم این کالا را در صنایع دستی ایران که سهم عمده ای را در صادرات غیرنفتی تشکیل میدهد را بالا برد و از سوی دیگر می توان آن را متنوع کرد.

كهنترین ظروف سفالی

کهـنـترین ظرفی که در ایران یافت شده است، ظرف سیاه دود آلودیست که هـمانـند قـدیمی تـرین ظروف سفالی است کهن در جاهـای دیگـر پـیـدا شده است. نخـستیـن ظرفـهـای سفالی که با روش کربن 14 تاریخ آن بـدست آمده و متعـلق به هـزارهً چـهـارم پـیش از میـلاد مسیح است در بـین النهـرین یافت شده است. کهـنـتـرین سفالی که در ایران یافت شده مـتعـلق به هـمان دوره است. این ظرف دست ساز نسبتـاً ابتدایی به دنـبال خود ظرفی سرخ با لکـه های سـیـاه نـاشی از پـخـت ناقـص داشـت. پـیـشرفت فـنی در حرفه کوزه گری سبب بوجود آمدن سبک جـدیـدی شد، این سبک با تـغـیـیرات و وقـفـه هایی که داشت بـیش از 2000 سال در بعـضی از مناطق فلات ایران دوام کرد.

معـروفـتـرین پـیـشرفـتهای فـنی در رشته سفالینه سازی از این قـرار است

1 - بـدنه ای از خاک رس ظریف که بدون تـردید آبـدیـده شده است. این ظرف در کوره پـخـته می شد و رنگ آن لیموئی، کرم، زرد، صورتی یا گـاهـی اوقات سرخ تـیـره بود. تـیـغـه های کـرم یا لیمویی رنگ که پـیـدا شده است نشان می دهـد که پـخـت آن در اتـمسفـر احـیا کـنـنده ای انجام شده است.

2 - تمام ظروف دارای ضخامت یکـنواخت است، آنهـایی که بـلنـدیـشان بـیش از 10 سانـتـیمتر بود 0.3 سانـتیمتر ضخامت داشتـند و بزرگـترین آنها که پـیـدا شده است 30 سانتی متر ارتـفاع و 0.95 سانتی متر ضخامت داشت.

3 - گـردی کامل و بعـضی عـلاماتی که در موقع چرخ دادن آن بـدست آمده نشان می دهـد که لااقـل در آنروز چرخ کوزه گـری با سرعـت کم که پـیـش درآمد چرخـهـای فعـلی کوزه گـری است به کار برده می شده است.

4 - تمام ظروف پـیدا شده در دوغ آب خاک رس بـسـیار نـرمی فـرو برده شده بود که سطح آنهـا را اینـقـدر صاف کرده است.

5 - یک ماده رنگی که از گـرد اسید آهـن آبـدار و اکسید منگـنـز ساخته شده بود درآمیخـتهً فوق به کـار بـرده می شد. در پـخـت دوم این رنگـهـا سیاه و قهـوه ای سیر می شد.

6 - پـیش از پـایان هـزاره چـهـارم قـبـل از میـلاد چرخ کـندر و کوزه گـری بصورت چرخ تـند امروزی درآمد. لااقـل این موضوع در مورد سفالهـایی که سیلک در مرکـز ایران تـپـه حصار در شمال شرقی ایران پـیدا شده است، صدق می کـند.

7 - تـقـریـباً در هـمان زمان نوعـی از کوره در ایران بوجود آمد که آتـشخـانه آن در زیر محـل سفالهـا بود و یک در آجری آنهـا را از هـم جـدا می کرد، کوره ها باید از این نوع باشـند. تا نظارت و بـررسی اتـمسفـر لازم برای تولید رنگـهـای کرم و نخودی عـملی باشد. این نوع کوره هـا هـنوز در سراسر کـشور از طرف کوزه گـران و آجرپـزان به کار برده می شود و هـنوز هـم رنگ نخودی را برای آجر تـرجـیح می دهـند.

8 - سفالهـای قالبی در تـپه حصار و تـل باکـون در جـنوب ایران پـیـدا شده است. در قـسمتهـای مخـتـلف کشور قالبهـای گـلی پخـته شده برای تولید زیاد مجسمه های متعـلق به سالهـای 2500 تا 1750 قـبل از مسیح بدست آمده است.

9 - سفالینه های خاکستری رنگ با لعـاب سیاه درخشان ابـتـدا در حدود 2000 پـیش از مسیح در تـپـه حصار و در سیلک بوجود آمد. این سفالهـا که در کورهً احیا کـنـنده پـخـته شده اند، اولین نوع سفالسازی لعـابی است که از آن اطلاع داریم. اینجا بجاست یادآور شویم که لعـابکـاری سفال در قرون وسطی در کاشان مـتـداول گـردید، و کاشان تـنـها چـند کیلومتر دورتر از سیلک است.